برزيل
و مواجهه با سياست آمريكايي
گفت و گو با لولاداسيلوا رييس جمهور برزيل
مترجم
: مجتبي طاهري
اين مصاحبه توسط نشريه «نيوپرسپكتيو
كوارتري» (سال 2003 ، فصل اول) انجام گرفته
است و هم اينك از نظر شما مي گذرد.
● به نظر شما دليل بي ثباتي بازار
در برزيل چيست؟
انتظار مي رفت با وامي كه صندوق بين المللي
پول به دولت برزيل اختصاص داد، بازار ،كمي
آرام بگيرد و ثبات پيدا كند و مشكلاتمان
كمتر شود ولي اين اتفاق نيفتاد. در اين
خصوص ، عوامل و فاكتورهاي مختلفي وجود دارد
كه بايد آنها را مدنظر داشت ؛ اول از همه
اين كه وضعيت اقتصادي امريكا آن قدرها هم
كه ما فكر مي كنيم ، خارق العاده و عالي
نيست ؛ مثلا شركتهاي عظيم صنعتي امريكا
كه ما هميشه به آنها رشك مي برديم ، در
تنگناهاي سختي قرار گرفته اند و اين مساله
، نااطميناني و عدم قطعيت را براي بازار
به ارمغان آورده است.
ثانيا از هر ده كلمه اي كه توسط رئيس جمهور
امريكا بيان مي شود، 9كلمه در مورد جنگ
است.
جورج بوش در تلاش است ، دشمني بيابد تا
دليلي براي جنگ داشته باشد و اين مساله
نيز باعث بي ثباتي بازارها شده است.
ثالثا دولت برزيل در ماه ژوئن ، اقدام به
انتشار اوراق مشاركت ارزي نمود و اكنون
هم تصميم به باز خريد آنها ندارد و اين
يعني افراد به دنبال دلار به راه مي افتند
زيرا تقاضا بيش از عرضه است.
همه اين عوامل ، ما را به موقعيتي كه با
آن مواجهيم ، سوق داده است.
اشاعه شايعاتي مانند امكان تبديل برزيل
به آرژانتيني ديگر پس از انتخابات و يا
سر به فلك كشيدن قيمت دلار و سقوط بازار
بورس در نتيجه انتخابات ، آثار بدي براي
شايعه پراكنان خواهد داشت و در حقيقت بمب
در آغوش خود آنان منفجر خواهد شد. ما همه
مي دانيم كه داراي اقتصادي ضعيف و متزلزل
هستيم و اين يكي از دلايلي است كه ما را
از اين كه با اقتصادمان بازي كنيم ، برحذر
مي دارد. برزيل ، يك «جمهوري موزي» رو به
ورشكستگي نيست.
اگر برزيل ، دولتي داشته باشد كه اين مطلب
را درك كند، خواهد توانست وضع اقتصادي كشور
را بهبود بخشد. ما بايد در بخش توليد، سرمايه
گذاري كنيم يعني بوسيله توليد، ايجاد اشتغال
و ثروت ، درآمد كسب نماييم.
اگر نرخ بهره توسط دولت بالا برده شود،
سفته بازي بوجود خواهد آمد و ما در اين
صورت ، اهتمام ويژه به توليد را از دست
داده و تنها آسيب پذيري خود را به اثبات
رسانده ايم هدف اصلي ما، رشد اقتصادي و
ايجاد فرصتهاي شغلي است.
ما نمي توانيم با اين ميزان از بيكاري كه
هم اكنون با آن مواجهيم ، به فعاليت ادامه
دهيم.
در گذشته اقتصاد برزيل ، يك اقتصاد رو به
رشد بود؛ برزيل از سال 1950 تا 1980 به
ميزان قابل ملاحظه اي رشد اقتصادي داشته
چنان كه اقتصاد در هر سال ، بين 10 تا 11
درصد رشد مي كرد. در دوران رياست جمهوري
كوبيتچك (1956 تا 1961) ، رشد اقتصادي ما
سالانه ، 7 درصد بوده است ؛ درآمد سرانه
برزيل نيز در آن زمان ، 3 برابر هر كدام
از كشورهاي ديگر امريكاي لاتين بود. بنابراين
من خوشبين و اميدوار هستم.
ما در حال سپري كردن يك دوران گذار هستيم
و تحت تاثير ضعف اقتصادي جهان و بي ثباتي
تحولات عراق قرار گرفته ايم.
اگر ما بار ديگر به قدرت توليد خود، باور
پيدا كنيم و از منابعمان براي ايجاد رشد
اقتصادي و اشتغال استفاده نماييم ، سرمايه
گذاران را جذب خواهيم كرد. دولت كنوني ،
دارايي هاي عمومي را به قيمت پايين و نرخ
بهره بالا، در اختيار سرمايه گذاران قرار
مي دهد؛ ما مايل هستيم تاسيسات زيربنايي
، نيروي كار ماهر، بازار و هر آن چه كه
داريم را در اختيار هر سرمايه گذار خارجي
كه مايل باشد، قرار دهيم.
● شما چگونه بين تقاضا براي حاكميت
دمكراسي و سياست هاي خشك و انعطاف ناپذير
مالي كه از سوي صندوق بين المللي پول مطالبه
مي گردد، تعادل برقرار خواهيد نمود؟
برزيل يك كشور بزرگ با زيربناهاي صنعتي
، فكري و علمي است ؛ ما اجازه نخواهيم داد
كه ديگران به ما بگويند چه بايد انجام دهيم.
ما نبايد عزت نفس خودمان را از دست بدهيم.
يك سياست مالي خوب مي تواند در جهت رسيدن
به عدالت اجتماعي ، موثر واقع شود؛ راه
رسيدن به چنين سياستي ، چيزي نيست جز بحث
و گفتگوهاي فراوان.
دولت و جامعه مدني بايد در مورد طرح هايي
كه به كنگره ارسال مي شود، با هم گفتگو
كنند؛ جامعه مدني بايد وظيفه نمايندگان
را در قبال مردم روشن كند. من به عنوان
رئيس جمهور برزيل انتخاب شده ام تا ميثاق
اجتماعي جديدي در اين كشور پديد آورم.
ما هم اكنون نهادي را با نام «آژانس مسائل
زيربنايي برزيل» تشكيل داده ايم كه ويژه
گفتگو در مورد مشكلات مهم و زيربنايي كشور
است ؛ همچنين كميسيوني در بازار بورس داريم
كه به بررسي نقش جديد بازارهاي سرمايه در
دولت ما مي پردازد؛ از طرف ديگر داراي تيمي
براي گفتگو با اتحاديه بانكداران ، جهت
بررسي سيستم مالي كشور هستيم.
هيچ كس ، نه حزب ما و نه ديگران ، پاسخ
تمامي سوالات و جوهر تمامي حقايق را نمي
داند ؛ راه حل ها بايد با توجه به منافع
ملي ارائه شوند.
● اقتصاددانان
حزب کارگران مي گويند هدف دولت کنوني در
رساندن نرخ تورم به 3 تا 4 درصد ، غير واقع
بينانه است ؛ آنها از دولت شما انتظار دارند
که نرخ تورم مورد هدف را جهت هماهنگي با
ميزان رشد اقتصادي کشور ، افزايش دهد و
اين در حالي است که صندوق بين المللي پول
، نرخ تورم بالاتر را نمي پذيرد با توجه
به توافق کنوني با صندوق بين المللي پول
، نظر شما در اين باره چيست؟
براي هر کشور و دولتي ، داشتن پايين ترين
مقدار تورم ممکن ، يک هدف آرماني است ؛
بااين وجود، کنترل تورم نمي تواند توضيح
دهنده علت عدم رشد اقتصادي کشور در طول
8سال باشد. علم اقتصاد به تنهايي نمي تواند
به صورت يک علم دقيق و رياضي وار، رفتار
نمايد؛ تنها کاري که مي توان انجام داد
اين است که بگوييم چه فعاليت ها و مکانيزم
هايي براي داشتن پايين ترين ميزان تورم
ممکن ، قابل توصيه است.
کساني که بيشترين زيان را در اثر تورم متحمل
مي شوند ، کارگران حقوق بگير و بيکاراني
هستند که داراي حساب هاي سودآور ، جهت جبران
تورم نيستند. من ميزان تورم مورد هدف را
تعيين نخواهم کرد تا در آينده از دولت من
، به عنوان دولتي ياد شود که نتوانست به
اهداف خود برسد. بگذاريد بگويم که هنگام
گفتگو با صندوق بين المللي پول ، سعي داريم
اين مطلب روشن شود که ما در امور داخلي
خود، نيازمند استقلال و آزادي عمل هستيم.
تکرار مي کنم ؛ من نخواهم گذاشت که با برزيل
همچون يک کشور دست نشانده رفتار شود. من
تا به حال کسي را نديده ام که از وراي ترازنامه
هاي تحريف شده شرکت هاي سهامي امريکايي
، توصيه اي به امريکا بکند ولي اينجا هر
کسي مي آيد، نظر مي دهد؛ ما چنين اجازه
اي به آنها مي دهيم چون از عزت نفس کافي
برخورداريم.
ما افراد بالغي هستيم ؛ ما داراي کارآفرينان
، اتحاديه ها، کارگران و دانشجوياني هستيم
که در فکر برزيل هستند؛ 173ميليون برزيلي
سعي دارند راه حلي براي مشکلات وطنشان بيابند.
ما نمي توانيم از مدل ها و دستورالعمل هاي
پيش ساخته ديگر کشورها، کپي برداري کنيم.
اگر چنين چيزي ممکن بود، تنها 10نفر از
برندگان جايزه نوبل را استخدام مي کرديم
تا اقتصادمان را سامان بخشند اما برندگان
جايزه نوبل نمي توانند به ما کمک کنند.
تنها راه ترقي ما اين است که خودمان دوباره
رشد را آغاز کنيم.
● لطفا ايده هاي
خود را پيرامون جمع آوري ماليات و صندوق
ذخيره بازنشستگي بيان کرده و بفرماييد اين
دو مقوله چگونه مي توانند به اقتصاد برزيل
کمک کنند؟
من قصد دارم دو کار انجام دهم.
ما يک کشور مبتني بر سرمايه داري هستيم
در حالي که عملا اتکاي به سرمايه داري براي
ما کار عبثي است زيرا 28درصد از توليد ناخالص
داخلي ما به عنوان پشتوانه ، مورد نياز
است و ما تنها 17درصد در صندوق ذخيره داخلي
خود سرمايه داريم ؛ ما به منظور پيشبرد
فرايند تشکيل سرمايه ، بايد به رواج تشکيل
صندوق هاي بازنشستگي در ميان تمامي طبقات
کارگران بپردازيم.
همچنين قصد داريم با ايجاد بانک هاي تعاوني
، پول بيشتري را به گردش در آوريم.
در ضمن اصلاحاتي را نيز در سيستم بازنشستگي
غيردولتي اعمال خواهيم نمود. با بهبود اقتصاد
برزيل ، کارگران بيشتري به بخش دولتي جذب
مي شوند و اين مساله ، ما را به سوي تقليل
کسري بودجه اي که بازنشستگان بخش خصوصي
با آن مواجهند، پيش خواهد برد. دولت همچنين
قصد دارد قدرت مالي خود را افزايش دهد؛
نه تنها به اين دليل که داراي مخارجي است
بلکه با اين کار مي خواهد توانايي دست يازيدن
به کارهاي اجتماعي را نيز داشته باشد. ما
43ميليون گرسنه داريم که ميزان ضروري کالري
و پروتئين آنها تامين نمي شود. در برزيل
، افراد، مايل به پرداخت ماليات نيستند،
چرا که انعکاس آن را به صورت مزايا و خدمات
مشاهده نمي کنند. وضعيت مدارس عمومي و خدمات
درماني دولتي ، کافي و مناسب نيست بنابراين
افراد مجبورند که براي مدارس و خدمات درماني
خصوصي ، پول پرداخت نمايند و لذا از پرداخت
ماليات طفره مي روند. من معتقدم مي توان
همزمان با کاهش بار مالياتي ، ميزان ماليات
گرفته شده از مردم را افزايش داد.
● براي بهبود
قدرت توليد و ايجاد ثروت هاي جديد در برزيل
چه بايد کرد؟
برزيل نيازمند بازيافتي دوباره است پس بايد
اصلاحات و تعديل هايي صورت بپذيرد من فکر
مي کنم دليل سقوط سوسياليسم هم همين بوده
است.
اگر فردي که 10 واحد توليد مي کند ، به
اندازه فردي که 100 واحد توليد مي کند ،
درآمد کسب کند پس از مدتي همه 10واحد توليد
خواهند کرد زيرا هيچ انگيزه اي براي توليد
بيشتر وجود ندارد؛ بنابراين من بر اين باورم
که ما بايد به سرمايه گذاري در زمينه تکنولوژي
و همچنين به کيفيت برتر، پاداش بدهيم ؛
بايد موانع را برطرف کنيم.
اقتصاد کشور ما، يک اقتصاد سرمايه داري
است که نياز دارد بندها از پايش گشوده شود
تا بتواند به طور موثر عمل نمايد و بدين
ترتيب افراد خواهند توانست مشاغلي را به
دست آورده و ايجاد سرمايه نمايند. ما بايد
خود را از دست کاغذبازي هاي خشک اداري خلاص
نماييم.
● به عنوان سوال
آخر، موضع شما در قبال ادامه کار منطقه
آزاد تجاري قاره امريکا چيست؟
بحث بر سر چيست؟ اولا من معتقدم که از زمان
امضاي اولين پروتکل ، بهترين الگوي به وجود
آوردن همگرايي با قاره امريکا براي برزيل
، ايجاد موسسات چند جانبه است ؛ بدين ترتيب
ما تا سال 2005 خواهيم توانست تا حدودي
به همگرايي در سطح قاره امريکا دست پيدا
کنيم.
اتحاديه اروپا ، يکپارچه سازي هاي دامنه
دارتري را در دست اقدام دارد اما آنها ايجاد
شرکت هاي اقتصادي تعاوني را دهه ها پيش
آغاز نموده اند و در نتيجه آن ، اکنون ما
شاهد ايجاد پارلمان اروپا و بانک مرکزي
اروپا هستيم.
ما علاقه مند هستيم شرايط کمي بهتر بود
تا مي توانستيم به نحو احسن به عنوان يک
بلوک ، وارد معامله در منطقه آزاد تجاري
قاره امريکا شويم.
ايالات متحده تنها کشوري است که داراي استراتژي
هاي بلندمدت است.
امريکا 196 ميليارددلار يارانه براي بخش
کشاورزي خود، طي 8 سال اختصاص داده است
پس ما بايد دقيق تر و محتاطتر باشيم.
برزيل دومين اقتصاد بزرگ در نيمکره جنوبي
است ؛ ما داراي صنعت و کشاورزي هستيم و
انتظار بقاي آنها را داريم بنابراين بايد
با سربلندي وارد معاملات شويم.
اگر انسان به خود احترام نگذارد، هيچ کس
او را محترم نخواهد شمرد. ما تا زماني از
تجارت آزاد حمايت مي کنيم که بين طرف هاي
مذاکره ، يک تساوي معقول برقرار باشد. بيست
قلم کالا از صادرات عمده ما، در امريکا،
داراي تعرفه گمرکي 40 درصدي اند در حالي
که 20قلم از مهمترين کالاهاي واراداتي ما،
داراي تعرفه 13درصدي هستند. چندي پيش زماني
که با سفير امريکا سر سفره شام بوديم ،
او از من پرسيد: «چه مي توانم به دولت امريکا
بگويم تا از لولا نترسد؟» گفتم به آنها
بگو دليلي براي ترسيدن از من وجود ندارد.
همه آنچه من از امريکايي ها مي خواهم ،
همان چيزي است که آنها براي افراد امريکايي
انجام مي دهند؛ همان طور که آنها از منافع
خود دفاع مي کنند ، ما هم از منافع خود
دفاع مي کنيم و تنها در سايه همين مساله
، ما مي توانيم در مورد منافع سايرين نيز
وارد بحث و گفتگو شويم و اين همان کاري
است که آلماني ها ، ايتاليايي ها ، انگليسي
ها و امريکايي ها انجام مي دهند. اين عقيده
در امريکاي لاتين رايج است که «اگر نسبت
به ديگران مهربان باشي ، آنها نيز نسبت
به شما چنين خواهند بود.»
منبع: جام جم آن لاين 29/7/1382
مقاله در اين رابطه
:
کارنامه ی 9 ماهه رياست جمهور
برزيل